METROPOLİS, Fritz Lang, 1927, Almanya, Bilim-Kurgu, Dram

Siyah-beyaz, sessiz, konuşmaların sahneler arasında ekrana yazıyla yansıtıldığı ve1902-1929 yılları arasında çekilen ilk sessiz bilim-kurgu sinema filmlerinden birisidir Metropolis. Aslında 'birisidir' demek, Metropolis'i biraz hafife almak anlamına geleceğinden, bu dönem içinde çekilen bilim-kurgu filmlerinden ayrı bir yere koymak gerekir onu. Sadece fragmanındaki sahnelerden bile anlaşılacağı üzere, Star Wars'dan Blade Runner'a kadar bir çok mihenk taşı ya da kült denebilecek bilim-kurgu filmini etkisi altına almış bir 'ilk' örnektir Metropolis ve sinemanın daha ilk yıllarında böylesine bir örnek vermesi de insanın hayal gücünün ne kadar geniş olduğunu göstermektedir. Özellikle Metropolis'in gelecek tasarımı ve bunun günümüzün bilgisayar destekli efektleri olmadan canlandırılması görülmeye değerdir. Daha sonra Blade Runner, Minority Report, Dark City, Star Wars ve (son uyarlama) Total Recall'da da karşımıza çıkacak bir gelecek tasarımı sunar Metropolis: Gökyüzüne kadar yükselen binalar, bunların arasında uzanan çok katlı yollar ve üzerlerindeki araçlar, gökyüzündeki uçan araçlar. Bütün tasvirleri zamanının çok ötesindedir Metropolis'in ve gene sonradan özellikle anti-ütopyalarda çokça karşımıza çıkacak olan, '1981'deki Büyük Birader ya da 'Equilibrium' ve 'V for Vendetta'daki totaliter rejim benzeri bir rejimle yönetilmektedir. Yine filmdeki 'robot Maria' ile Star Wars'daki C3PU'nun benzerliği de gözden kaçmamaktadır Metropolis'te. Daha önce 'FİLMSEL KAVRAMLAR- Üç Robot Yasası'nda da üzerinde durduğumuz Metropolis, Holywood üretimi modern bilim-kurguların Alman sinemasına neler borçlu olduğunu da göstermektedir bize.

Read more »

SİNEMA TARİHİ: Hareketli Resimler (Motion Pictures)

Elbette bir film diyemeyeceğimiz ve sadece saniyeler süren hareketli fotoğraflardan oluşmaktadır sinema tarihinin ilk filmleri. Stereoskopik kameralarla elde edilmiş bu fotoğraflar sadece bir hareketi göstermektedirler.   'Zoetrope' denilen, bir mile bağlı silindir  içine ardarda yerleştirilen stereoskopik  fotoğraflar, silindirin mil yardımıyla döndürülmesiyle birlikte silindirin üzerine açılmış yarıklardan sanki silindirin içinde film oynarmış gibi hareketi göstermektedirler. Oysa birkaç saniyelik bir hareketin anlık fotoğraflarının peşpeşe sıralanmasıdır bu ve silindir hızla döndürülünce göz fotoğrafların hepsini aynı anda görmekte ve bunu hareketli bir görüntü olarak algılamaktadır. Aslında bugünkü film mantığı da bu değil midir? Tek fark, o anlık fotoğrafların artık bir film şeridi üzerine kaydedilmesidir; bu açıdan bakıldığında zoetrope'u da aslında anlık fotoğrafların üzerine yerleştirildiği bir film şeridi olarak düşünmek mümkündür.

(Zoetrope)

Sinemanın ilk hareketli resimleri, Eadweard Muybridge'in 1878 yılında 12 stereoskopik kamerayla fotoğrafladığı 'Occident' isimli at ve binicisine aittir. 12 adet fotoğrafın zoetrope'da hızlı hareket ettirilmesiyle 9 saniyelik 'A Horse in Motion' isimli bu hareketli resimler elde edilmiştir.

Read more »